Phải chăng Đức Phật dậy Pháp nhưng không dậy vi?

Author
Topic
#566

Phải chăng Đức Phật dậy Pháp nhưng không dậy vi diệu pháp và pháp chân đế?
Achaan:
Câu hỏi tôi đưa ra là: Có sự khác biệt nào giữa pháp (dhamma), vi diệu pháp (Abhidhamma) và pháp chân đế (paramattha dhamma) không? Không khác chút nào. Nhiều người nghĩ rằng họ không cần phải học Vi diệu pháp mà chỉ học về Pháp (dhamma) thôi.

Trả lời: Đó thật là một hiểu nhầm lớn. Nhưng tôi thấy rằng cách mà Achaan dạy hoàn toàn khác với cách của các vị thầy khác cũng giảng về Vi diệu pháp. Bởi vì điều họ dạy dường như chỉ toàn là các khái niệm, còn Bà dạy về cái gì đang là thực hiện giờ.

Sarah: Khi mọi người không thích nghe rằng thực tại là vô ngã, khi đó họ tìm lý do rằng Vi diệu pháp không phải là lời dạy của Đức Phật, họ không thích và từ chối Vi diệu pháp.

Achaan: Hãy nghĩ về Đức Phật. Một bậc Giác ngộ như Ngài không thể chỉ dạy về dhamma mà không dậy Abhidhamma.

Câu hỏi: Tôi có đọc về một thiền sư, ngài S. Trước kia, Ngài chưa từng học Vi diệu pháp, nhưng sau khi đạt giác ngộ, điều Ngài dạy cũng giống như trong Vi diệu pháp.

Achaan: Không bao giờ như vậy…. Ngài ấy có dạy về sự giác ngộ của mình không?

Trả lời: Ngài ấy là một thiền sư đương đại rất nổi tiếng. Ngài đã quá cố.

Achaan: Ngài dạy về cái gì?

Trả lời: Người ta nói rằng sau khi Ngài giác ngộ, Ngài dạy về thiền và cũng cả về Vi diệu pháp nữa.

Achaan: Không bao giờ giống nhau cả. Vi diệu pháp mà Ngài dạy là gì?

Trả lời: Tôi không biết nhiều về điều đó. Tôi chỉ nghe nói như vậy thôi.

Achaan: Như vậy là không có sự giải thích. Làm sao ta có thể nói rằng đó chính xác là Abhidhamma? Hãy tìm hiểu lời dạy của Ngài, khi đó bạn sẽ biết.

Câu hỏi: Hiểu về Vi diệu pháp có phải là kết quả của việc hành thiền, của Tứ niệm xứ không?

Achaan: Nếu bạn nghiên cứu sai, sẽ có ý niệm về ngã – người có thể làm.

Câu hỏi: Nhưng giả sử là ai đó không thực hành sai…

Achaan: Đó là hành thiền sai, đó là hiểu sai.

Trả lời: Nhưng theo tôi hiểu, có một số người đã thực hành đúng và sau đó họ đã đạt được…

Người khác: Cái gì tạo duyên cho sự thực hành đúng? Thực hành là gì? Ai thực hành?

Achaan: Điều ấy rất quan trọng. Thực hành là gì?

Trả lời: Cách họ thực hành có thể không mâu thuẫn với những gì Bà đang giảng hiện nay…

Sarah: Ngay khi có ý niệm về sự thực hành là đã có ý niệm về ai đó làm việc gì đó. Đó không phải là cái hiểu về các thực tại. Đó là ý niệm về việc hành tứ niệm xứ, chú tâm vào các oai nghi hay chánh niệm trên hơi thở…

Trả lời: Trước tiên họ có thể bắt đầu với một số đối tượng, sau đó có thể đến với các thực tại.

Sarah: Nếu khi bắt đầu, họ thực hành với một số đối tượng, điều ấy có nghĩa là…

Trả lời: Có thể sau đó họ nhận ra có gì không đúng trong sự thực hành của mình và rồi sau đó…

Người khác: Nguyên nhân đúng sẽ mang đến kết quả đúng, nguyên nhân sai sẽ mang đến kết quả sai, có đúng không? (Trả lời: Tôi đồng ý). Vậy cái gì là nguyên nhân đúng cho kết quả đúng? Liệu tà kiến có thể là nguyên nhân đúng không?

Sarah: Liệu sự thực hành sai có thể dẫn đến sự thực hành đúng không? Liệu tà kiến có dẫn đến chánh kiến không?

Trả lời: Đầu tiên họ có thể thực hành với một số đối tượng, sau đó…

Người khác: Cái gì là nguyên nhân và cái gì là kết quả?

Trả lời: Nhưng sau đó, họ…

Người khác: Không phải là họ. Đức Phật đã dạy về nhân và quả. Chỉ có nguyên nhân và kết quả. Để có được kết quả đúng, phải có nguyên nhân đúng (Trả lời: Đúng vậy). Vậy nếu tà kiến là nguyên nhân, cố thể có chánh kiến là kết quả được không? (Trả lời: Không) Vậy nếu có ý niệm về sự thực hành, có ý niệm về bản ngã – người có thể làm cái gì đó, đó là tà kiến hay chánh kiến?

Trả lời: Nhưng trước tiên, bạn nên biết rằng, họ có thể thực hành với một số đối tượng như phồng-xẹp, các cảm thọ hay những gì sinh khởi trong tâm, nhưng sau đó họ có thể thấy như vậy là sai và họ có thể thay đổi…

Achaan: Có nghĩa là họ có thể làm được việc ấy? Đó là tà kiến ngay từ ban đầu. Cho rằng “anh ấy có thể làm” có phải là chánh kiến không?

Sarah: Hay “anh ấy có thể làm mà không có đối tượng hiện giờ”?
Nếu chúng ta đồng ý rằng hãy quên giai đoạn đầu đi, vì tất cả đều sai, và sau đó, giai đoạn tiếp theo, ý niệm về cái hiểu và sự thực hành khi đó là gì?

Trả lời: Cũng là việc kinh nghiệm những thứ sinh khởi tại giây phút hiện tại.

Achaan: Sau đó, người ấy có nói cái gì là khởi đầu sai và cái gì là khởi đầu đúng không?

Trả lời: Sau đó, tất cả mọi người đều nói về thực tại. Và cái hiểu có thể đến từ sự thực hành của họ.

Sarah: Với điều kiện sau đó họ có hiểu biết về các thực tại. Chúng ta trước kia đều có thể đã đi theo những phương pháp hành thiền nào đó, nhưng bây giờ có thể có chút hiểu biết về các thực tại, nhưng việc có được cái hiểu đúng về thực tại- mặc dầu đã tích lũy thực hành sai, không phải là kết quả của việc thực hành sai. Có nghĩa rằng mặc dù có tà kiến và thực hành sai, vẫn có những khoảnh khắc hiểu biết được tích lũy đủ để có cái hiểu về các thực tại hiện giờ. Việc thực hành sai không bao giờ có thể đưa đến việc thực hành đúng.

Trả lời: Tôi không nói rằng họ cứ thực hành sai ở mãi, sau đó họ có thể không thực hành sai nữa.

Người khác: Cái gì là nguyên nhân cho họ không còn thực hành sai nữa?

Trả lời: Họ cũng…. Đó là thực tế.

Người khác: Cần có một nguyên nhân cho một kết quả, có đúng không? Vậy nếu tại một khoảnh khắc, họ bắt đầu có cái hiểu đúng, vậy cái gì là nguyên nhân cho điều đó?

Trả lời: Tôi cho rằng không bao giờ có sự thực hành sai. Khi họ nhận ra đó là thực hành sai thì nó đã đúng.

Sarah: Nếu họ hiểu đó là sự thực hành sai, khi đó, đó là sự hiểu biết.

Trả lời: Cái hiểu đúng đến từ kinh nghiệm, không phải là từ việc đọc sách.

Achaan: Chánh kiến sẽ biết cái gì là thực hành đúng, cái gì là thực hành sai. Người ấy nên nói rõ cái gì là sự thực hành đúng, cái gì là thực hành sai.

Sarah: Ban nãy bạn nói rằng chánh kiến đến từ kinh nghiệm, không phải từ việc đọc sách, nhưng trên thực tế, nếu không được nghe lời giảng đúng, không có sự suy xét, sẽ không thể có hiểu biết. Chẳng hạn, nếu chúng ta không nghe về các thực tại như cái thấy, đối tượng thị giác, âm thanh… chúng ta có thể cho rằng có chánh niệm về hiện tại, nhưng như ai đó đã nói trong buổi thảo luận hôm qua, đó chỉ là những ý niệm mơ hồ về việc hay biết tình huống mà không phải là chánh kiến về thực tại, bởi vì chúng ta chưa từng được nghe về các thực tại, về cái kinh nghiệm, cái được kinh nghiệm, bởi vì có rất nhiều dính mắc, vô minh và tà kiến. Tất cả mọi người đều cần được nghe Giáo lý.

Trả lời: Những thứ sinh khởi trong giây phút hiện tại có nghĩa là thực tại, vậy đó là sự kinh nghiệm về các thực tại.

Sarah: Ngay cả những người chưa từng được nghe Giáo lý, như tôi đã trao đổi với T ngày hôm qua, họ vẫn kinh nghiệm các thực tại, vẫn thấy đối tượng thị giác nhưng…..

Trả lời: Họ đã từng đọc về Giáo lý, nhưng có thể không phải là Vi diệu pháp.

Achaan: Nếu không phải là Vi diệu pháp thì là gì?

Người khác: Tôi nhớ trong buổi pháp đàm của Bà tại Campuchia, ngay khi bắt đầu Bà đã nói rằng, khi chúng ta hiểu sâu sắc Giáo lý, khi đó chúng ta sẽ thấy toàn bộ Tam tạng phải hoàn toàn thống nhất với nhau, vậy cái được giảng trong Kinh cũng giống với trong Vi diệu pháp, có đúng không ạ? Không hề khác nhau.

Achaan: Nếu như vậy, người ấy không phải là đệ tử Phật, bởi vì người ấy nghĩ rằng người ấy có thể tự mình thành tựu.

Người phiên dịch: Cô ấy nói rằng trên thực tế, hiện giờ họ đã giác ngộ. Làm thế nào mà bạn biết họ đã giác ngộ?

Trả lời: Chúng ta có thể nói như vậy bằng niềm tin, chẳng hạn đó là Achaan M, Achaan B,…

Achaan: Họ đã dạy những gì? Achaan M đã dạy những gì?

(Không có trả lời)
Sarah: Chúng ta không cần gọi đó là Vi diệu pháp, chúng ta không phải dùng từ ngữ, nhưng càng hiểu hơn về các thực tại trong Giáo lý của Đức Phật sẽ càng đánh giá cao những gì chúng ta được dạy về bất kỳ phần nào thuộc Tam tạng, chúng hoàn toàn thống nhất với nhau, mà chúng ta không cần phải sử dụng ngôn từ cụ thể nào. Không hề nghi ngờ rằng, khi chúng ta đọc về các thực tại khác nhau, bất kể đó là gì, thì đó chính là Giáo lý của Đức Phật.

Sadhu! Lành thay

Câu hỏi: Trước khi bắt đầu, tôi xin hỏi một câu, thay mặt cho tất cả mọi người, bởi vì ở Việt Nam thường có một quan niệm [sai lầm] về Vi diệu pháp, và mọi người không muốn dành thời gian để nghiên cứu Vi Diệu Pháp, bởi vì thứ nhất, nó rất khó, thứ hai, vì họ cho rằng nó tách rời với việc thực hành. Nhưng Achaan đã dạy Vi diệu pháp trong hơn 50 năm qua, Bà có thể vui lòng giải thích vì sao, và rằng nó thực sự không tách biệt với thực hành như thế nào?

Achaan: Tôi nghĩ rằng để hiểu Giáo pháp, chúng ta nên nghiên cứu từng từ một, chẳng hạn như từ “dhamma”- pháp. Nếu không, chúng ta cứ nghĩ rằng chúng ta có thể hiểu Dhamma, nhưng sự thực, nếu chúng ta không thực sự hiểu dhamma là gì, không thể nghĩ đến việc đọc Tam tạng hay các tài liệu khác. Chẳng hạn, dhamma- pháp là gì? Chúng ta có nên bắt đầu với việc tìm hiểu nó là gì không?, để có thể biết chúng ta đang nói tới cái gì. Vậy pháp-dhamma là gì? Nếu chúng ta muốn nghiên cứu pháp-dhamma, vậy nó là gì, nó ở đâu, để ta có thể biết mình đang nghiên cứu dhamma đó hay không? Có dhamma hiện giờ không?

Trả lời: Có hai ý nghĩa của từ Dhamma. Một ý nói đến giáo lý của Đức Phật, ý khác nói đến bất cứ cái gì có thể được nhận biết bởi tâm.

Achaan: Như vậy, Đức Phật nói về cái gì? Không phải chỉ là từ “Dhamma”. Chẳng phải Ngài đã dạy về bất kỳ thực tại nào là thực bây giờ hay sao? Chẳng phải Ngài đã dạy tất cả mọi người hiểu cái gì đang xuất hiện bây giờ hay sao? Nếu Ngài không dạy cái đang xuất hiện bây giờ, vậy cái gì có thể được hiểu, bởi vì cái đang xuất hiện bây giờ là cái duy nhất có thể được hiểu. Có cái thấy bây giờ. Đức Phật có dạy về nó không?

Câu Trả lời: Về tất cả mọi thứ tồn tại

Achaan: Như vậy Ngài đã dạy về cái thấy bây giờ như một thực tại, hay nói cách khác là về dhamma – cái là thực. Liệu có ai đó có thể làm cho cái thấy sinh khởi không? Ai có thể làm được điều đó? Có cái thấy hiện giờ, nó đã sinh khởi theo nhân duyên và nó đã diệt đi ngay lập tức, liệu đó có thể là bạn, là tôi hay ai đó sinh và diệt ngay trong một khoảnh khắc vô cùng ngắn ngủi không?

Sarah: Bởi vì nếu chúng ta nói rằng dhamma có nghĩa là tất cả mọi thứ hoặc mọi thứ cần được hiểu, chúng ta phải biết tất cả mọi thứ là gì, vì cuộc sống chỉ tồn tại trong khoảnh khắc này, chỉ một khoảnh khắc, như vậy mọi thứ bây giờ có phải chính là cái thấy, cái nghe, suy nghĩ không? Chúng ta cần phải hiểu chính xác hơn, nếu không chúng ta có thể nghĩ cái cốc, cái mi-crô này là tất cả mọi thứ, nhưng trên thực tế, tất cả mọi thứ trong khoảnh khắc này chỉ là cái thấy, cái nghe, sự suy nghĩ về cái đã được thấy và được nghe. Và bằng việc hiểu mọi thực tại mà Achaan Sujin đang nói đến, chúng ta có thể bắt đầu hiểu rằng chúng chỉ là các yếu tố, các dhamma, không có cái ta nào có thể kiểm soát được chúng. Thông thường, chúng ta sống với suy nghĩ rằng chúng ta có thể kiểm soát hay tạo ra mọi thứ, hoặc chúng ta có thể thực hành Giáo lý của Đức Phật. Nhưng qua việc hiểu hơn về Giáo lý của Người, chúng ta sẽ hiểu rằng chỉ có những thực tại khác nhau này, những thực tại có thể kinh nghiệm đối tượng – hay còn gọi là nama, và những thực tại không kinh nghiệm cái gì cả – hay còn gọi là rúpa, nhưng tất cả đều do duyên khởi, không phải tôi hay cái ngã nào có thể kiểm soát được chúng, hay thực hành hoặc làm bất cứ điều gì. Như vậy, Giáo lý giúp hiểu hơn về cuộc sống ngay tại khoảnh khắc này, hiểu hơn về các thực tại hiện giờ. Đó chính là Vi diệu pháp hay dhamma, chỉ là các thực tại hiện giờ.

Betty: Để biết thực tại là gì, chúng ta cũng nên biết về sự khác nhau giữa thực tại và khái niệm mà chúng ta thấy trong cuộc sống hàng ngày. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta có chai nước, tài liệu, sách, bàn, cốc và mọi người trước mặt. Tất cả những thứ này là khái niệm về một hình khối do tâm tạo ra. Như vậy để bắt đầu hiểu về thực tại, chúng ta cần biết sự khác nhau giữa cái gì là thực và cái gì là khái niệm do tâm tạo ra.

Achaan: Bạn có quan tâm đến cuộc sống không?

Trả lời: Có ạ

Achaan: Nó là gì? Bạn quan tâm đến cái gì? Bạn có thể nói rằng tôi quan tâm đến cuộc sống, nhưng cuộc sống là gì? Nếu không có cái thấy bây giờ, có thể có cuộc sống không? Nếu không có cái nghe, không có suy nghĩ, có thể có cuộc sống không? Vậy bây giờ, liệu bạn có quan tâm muốn biết cuộc sống thực sự là gì theo nghĩa chân đế không? Nếu chúng ta nói rằng chúng ta quan tâm đến cuộc sống nhưng chúng ta không biết cuộc sống là gì, điều ấy có nghĩa là gì? Là không có hiểu biết! Nhưng nếu chúng ta bắt đầu hiểu chỉ một từ tại một thời điểm, khi đó chúng ta có thể hiểu thêm một từ khác và một từ khác nữa, dần dần như vậy, khi đó chúng ta có thể hiểu chúng ta đang nói đến điều gì trong một ngày.

Sarah: Tất cả chúng ta đều biết rằng chúng ta quan tâm đến cuộc sống, như vậy chúng ta nên hiểu hơn cuộc sống tại khoảnh khắc này là gì. Để hiểu cuộc sống bây giờ là gì, chúng ta phải bắt đầu hiểu từng từ một, như “cái thấy” chẳng hạn, bởi vì cái thấy bây giờ là cuộc sống, và cái thấy thấy gì?, nó thấy đối tượng thị giác, đó là cuộc sống, một khoảnh khắc tiếp theo, không còn cái thấy nữa, nhưng có suy nghĩ về cái được thấy, đó cũng là cuộc sống. Như vậy chúng ta bắt đầu nhận ra cuộc sống, trên thực tế, chỉ là các dhamma khác nhau sinh và diệt. Và đó là lý do tại sao chúng ta cần nghiên cứu thêm về Vi diệu pháp, bởi vì đó là cách để hiểu hơn về cuộc sống, ngay tại khoảnh khắc này.

Achaan: Các bạn có câu hỏi nào không?….. Một câu hỏi khác dành cho các bạn: Các bạn có răng không?

Trả lời: Có ạ

Achaan: Nó ở đâu

Trả lời: Ở trong miệng

Achaan: Bạn có thể nhìn thấy nó không?

Trả lời: Không ạ

Achaan: Tại sao bạn biết nó ở đó, khi bạn không nhìn thấy nó?. Như vậy, đó chỉ là suy nghĩ về có cái răng ở trong miệng bạn, nhưng thực ra, bất kỳ cái gì được thấy bây giờ, chúng ta có thể nói nó là thực hay là một thực tại có thể được kinh nghiệm trực tiếp. Nó có thuộc về bạn không?

Trả lời: Không ạ

Achaan: Vậy bây giờ, bạn có răng không?

Trả lời: Tôi hiểu rằng nó chỉ là khái niệm

Achaan: Tại khoảnh khắc của cái nghe, có thể đồng thời có cái thấy không?

Trả lời: Có ạ

Anchaan: Cùng với nhau ư?

Trả lời: Cùng với nhau

Achaan: Cái thấy ở đâu, nó sinh khởi ở đâu?

Trả lời: Cái thấy sinh khởi ở nhãn căn, và cái nghe sinh khởi ở nhĩ căn

Achaan: Chúng có thể sinh khởi đồng thời với nhau tại một thời điểm không?

Trả lời: Không ạ

Achaan: Như vậy, cái thấy sinh khởi tại thời điểm của cái thấy, không có cái nghe, đúng không? Chỉ một cái ở một thời điểm, chỉ một cái thôi.

Trích Pháp đàm tại Hanoi, chiều 04/11/2012

AS: Giáo lý của Đức Phật là về tất cả những gì đang xuất hiện bây giờ. Có phải là bạn đang thấy không? Cái thấy thấy, đó là một pháp. Sự thực ấy có thể được kinh nghiệm một cách trực tiếp, không phải bởi “tôi”, mà bởi tuệ giác. Liệu có thể kinh nghiệm sự sinh diệt của cái thấy? Chưa phải là bây giờ. Hiểu biết cần phải bắt đầu bởi Pháp học (Pariyatti –hiểu biết ở mức độ lý thuyết), rồi pháp hành (Patipatti- sự phát triển của Tứ niệm xứ) và Pháp thành (Pativeda- sự chứng ngộ chân lý)

Cái gì là thực thì là pháp. Chúng ta cần từ vi diệu pháp (abhidhamma), vi diệu- abhi là bởi nó rất vi tế. Chúng ta biết rằng cái thấy không phải là cái nghe. Ở khoảnh khắc của cái thấy, không có cái nghe. Biết rằng cái thấy không trường tồn thì chưa đủ. Cái thấy không thể được cho là một tự ngã, nó được tạo duyên để sinh khởi và diệt đi trước khi cái thấy có thể sinh khởi

Pháp cũng là vi diệu pháp, bởi vì nó rất sâu sắc và vi tế. Ngoài từ vi diệu pháp, chúng ta cũng có từ pháp chân đế (paramatha dhamma). Không ai có thể khiến cho cái thấy sinh khởi, nó nằm ngoài sự kiểm soát. HIện giờ bạn có đang nghiên cứu vi diệu pháp, pháp chân đế, hay chỉ pháp mà thôi? Tất cả đều là một. Bất cứ cái gì là thực đều là pháp, nhưng chắc chắn là nó cũng rất vi tế: vi diệu pháp. Để nghiên cứu và hiểu thực sự thì cần nhiều thời gian. Không ai có thể thay đổi đặc tính của cái thấy thành suy nghĩ, vì nó là pháp chân đế. Các pháp hiện giờ là gì nào?

Trả lời: nóng, cứng, cảm thọ.

AS: Ở khoảnh khắc nói lạnh hay cứng, có chút hiểu biết nào về các đặc tính của chúng không? Cái hiểu về chúng như thế nào? Đặc tính vô ngã chưa sẵn sàng xuất hiện. Kinh nghiệm thực sự về các thấy hiện giờ chưa có, khi ta đang nói về nó.
Hãy nhớ rằng, cái thấy không phải là ta, nhưng hiểu biết vẫn chưa đạt đến mức độ có thể kinh nghiệm rằng nó là vô ngã. Khi Đức Phật chỉ ra thực tại về cái thấy, người nghe chú ý tới đặc tính của cái thấy. Ngày nay thì không như vậy. Mức độ hiểu biết rất khác biệt

Nghiên cứu không có nghĩa là chỉ nghe ngôn từ, mà là hiểu bản chất của thực tại. Chúng ta nghĩ nhiều về hình và dạng, nhưng không có ai ở đó cả. Hiểu thực sự cái ta đang nói tới chính là sự phát triển từ pháp học đến pháp hành. Ai biết được rằng cái được thấy chỉ là đối tượng thị giác, không phải là con người? Khi không có suy nghĩ thì không có ai cả. Đó chẳng phải là vi diệu pháp hay sao? Nó rất sâu sắc và vi tế, không còn có con người trong căn phòng này nữa.

Loại tâm nào sinh khởi khi có suy nghĩ về một con mèo? Khoảnh khắc đó không phải là bạn, mà chỉ là suy nghĩ. Suy nghĩ là thực, không phải là ta.

Sukin: Suy nghĩ thì không có gì sai trái, bản thân suy nghĩ không phải là vấn đề, mà chính tà kiến mới là vấn đề. Cái đã sinh thì cũng đã diệt rồi, chúng ta không cố ngăn chặn suy nghĩ.

AS: Suy nghĩ vẫn là bạn chứ chưa phải là pháp đúng không? Chúng ta luôn quên lãng. Ai biết được pháp là gì nếu không có sự nghiên cứu.

(Trích Pháp đàm chiều thứ 7 tại BKK)

Achaan: Các bạn có quan niệm như thế nào về Vi diệu pháp? Vi diệu pháp có khác với “pháp” hay không? Bởi vì pháp luôn là pháp, là cái gì có thực, không ai có thể thay đổi được đặc tính của cái có thực.
Học viên 2: Theo tôi Đức Phật có dạy nhiều cách tiếp cận khác nhau cho các đối tượng khác nhau. Vì vậy có lúc Ngài dạy thông qua các câu chuyện, qua các bài kinh và hướng dẫn cụ thể cần thực hành như thế nào. Chẳng hạn trong Tứ niệm xứ, phải đi đâu để thực hành, quán ra làm sao, những đề mục gì; có lúc Ngài dạy giữ giới, có lúc Ngài nói các hành giả cần nỗ lực.Tôi nghĩ vào thời Đức Phật với các ba la mật khác nhau, các hành giả đều có các điều kiện khác nhau để tìm đến con đường giải thoát. Hôm nay cũng vậy, chúng ta – các yogis, cũng cần nhiều công cụ, nhiều con đường khác nhau, và với duyên nào mà chúng ta thấy mang tới sự hiểu biết thì chúng ta nên cố gắng mở phương pháp của mình để không bị bám chấp và nắm bắt tốt nhất Giáo pháp của Đức Phật. Đây là dịp tôi cho rằng rất quan trọng để bù đắp sự thiếu hụt về Vi diệu pháp, về hiểu biết đúng của các hành giả Việt nam, cả về pháp học và pháp hành Mong nhờ Achaan từ từ điều chỉnh chúng con.
Achaan: Đức Phật đã dạy trong 45 năm, Đức Phật dạy để làm gì? Đức Phật dạy cho mọi người hiểu, hay Đức Phật để mọi người theo những ý niệm của mình mà thôi? Bạn có đề cập đến Hành giả-Yogi, vậy ý nghĩa của từ Yogi là gì? Đó là một thuật ngữ Pāli có nghĩa là sự bền bỉ. Nếu nghĩa của từ Yogi là sự bền bỉ một cách đúng đắn, vậy thì bây giờ bất cứ những ai đang ngồi đây, đang có sự cố gắng lắng nghe để hiểu thì có thể gọi người đó là Yogi hay không?
Chúng ta đề cập đến từ Yogi- những người có sự nỗ lực hay bền bỉ một cách đúng đắn. Khi tôi còn nhỏ, ở Thái lan mọi người gọi Yogi là những người ngồi mặc áo da hổ, đeo tràng hạt với những trang phục đặc biệt giống như các Yogi Ấn độ. Chính vì vậy đối với người Thái, họ hiểu Yogi theo một nghĩa khác. Tuy nhiên, đúng theo giáo lý của Đức Phật, Yogi có nghĩa là sự nỗ lực đúng đắn.
Vừa rồi, bạn có nói rằng Đức Phật dạy mọi người phải nỗ lực, tuy nhiên chúng ta phải hiểu điều này một cách đúng đắn bởi vì các pháp đều là vô ngã. Bản thân Viriya – sự tinh tấn cũng là một pháp sinh khởi do duyên. Không ai có thể tạo ra được điều đó, không phải cứ ai đi đâu đó thì được gọi là tinh tấn một cách đúng đắn. Vậy Tất cả những gì chúng ta đọc cần phải đọc dưới ánh sáng của hiểu biết về vô ngã.
Nếu không nghiên cứu một cách cẩn thận chúng ta rất dễ hiểu sai Giáo lý. Khi nói đến pháp thì hầu hết mọi người đều đồng ý, nhưng khi nói đến Vi diệu pháp thì một số người phủ nhận, cho rằng không cần phải học. Nhưng nếu chúng ta biết ý nghĩa của từ “pháp”, thì chúng ta sẽ thấy “pháp” cũng chính là Vi diệu pháp. Bởi vì một từ chưa thể làm rõ Giáo lý của đức Phật, chúng ta không thể nói một số từ để diễn tả hết giáo lý của Đức Phật, nhưng mỗi từ sẽ cần là đối tượng để suy xét một cách cẩn thận, để tìm ra sự thật của nó. Sẽ không đủ đâu nếu chúng ta cứ nói rằng mọi thứ đều là thực, đều là pháp. Bởi vì khi nói như vậy, vẫn chỉ là ngôn từ mà thôi, nhưng còn hiện giờ, còn khoảnh khắc này thì sao?
Trong mọi ngày, tất cả chúng ta đều có cái thấy, cái nghe, cái ngửi, sự xúc chạm, sự suy nghĩ và không ai có thể thoát khỏi những cái đó cả. Có thể thấy rằng hiểu biết của chúng ta về tất cả những thứ đó còn chưa có gì cả. Chúng ta có thể hiểu dần dần là bây giờ có cái thấy, không ai có thể thay đặc tính của cái thấy thành cái nghe, khi ta suy xét về điều ấy, chúng ta có thể thấy ý nghĩa của từ paramattha dhamma- pháp chân đế. Vậy Pháp chân đế có phải là pháp không? Có ai muốn trả lời không?
Học viên 3: Đúng, Pháp chân đế cũng là pháp
Achaan: Như vậy ta đã hiểu rõ hơn một chút rằng pháp cũng là pháp chân đế, pháp chân đế cũng là pháp. Có pháp nào không phải là pháp chân đế không?
HV 3: Có pháp không phải là pháp chân đế, đó là những pháp thuộc về chế định.
Achaan: Khi chúng ta nói đến từ “pháp” theo nghĩa pháp chân đế, nó có nghĩa rằng, đó là pháp – không phải do ai tạo ra , sinh khởi do duyên, bất cứ khi nào có duyên cho nó sinh khởi thì nó sẽ sinh khởi. Bất cứ cái gì sinh khởi sẽ phải diệt đi. Đó là pháp và cũng là pháp chân đế, và rất sâu sắc. Các pháp như cái thấy và cái nghe là những thực tại khác nhau, nó sinh và diệt, nhưng ai có thể kinh nghiệm được sự sinh và diệt của các pháp ấy? Chúng ta đang tập để nghe thêm và suy xét thêm về những thực tại ấy, hiện giờ, có nhiều khoảnh khắc của cái thấy, cái nghe và như vậy những thực tại đó sinh và diệt vô cùng nhanh, vô cùng vi tế, và rất khó để kinh nghiệm trực tiếp sự sinh diệt của các pháp ấy, chính vì thế mà chúng ta có từ Vi diệu pháp- Abhidhamma, bởi sự vi tế của các pháp ấy. Hiện giờ chúng ta vẫn còn đang có hoài nghi về ý nghĩa của các từ dhamma- pháp, paramattha dhamma- chân đế pháp và vi diệu pháp – abhidhamma, vậy thì chưa thể nói đến từ Paṭipatti- pháp hành. Pháp hành sẽ tới về sau, khi có những khoảnh khắc kinh nghiệm trực tiếp về thực tại. Tôi muốn hỏi bạn mục tiêu của thực hành là gì?
HV 3: Theo con thấy thì mục đích của thực hành là thấy các pháp như nó là, thấy sự sinh và diệt của thực tại.
Achaan: Ngay bây giờ ấy ư? Hiện giờ chưa phải thời điểm để có được Tuệ giác đó. Chúng ta nghe về các thực tại sinh diệt và chúng ta nỗ lực rất nhiều để kinh nghiệm trực tiếp. Nhưng điều đó không thể dễ dàng như vậy. Tuệ giác thấy được sự sinh diệt của các thực tại là một Tuệ giác rất sâu sắc, cần phải có tuệ giác phát triển thì mới có thể xuyên thấu được sự thật ấy, vì đó là về từng sát na tâm, vô cùng ngắn ngủi, nhưng đó là một Tuệ giác rất vĩ đại. Có ai đã từng đọc về sự thực hành sai chưa? Và về con đường tà đạo chưa – Cái là đối nghịch với Bát chánh đạo? Nếu chúng ta không có hiểu biết đúng đắn về con đường Bát chánh đạo, chắc chắn chúng ta sẽ đi theo con đường Bát tà đạo. Vậy tại sao chúng ta chỉ muốn thực hành thôi, mà không phát triển hiểu biết một cách dần dần?
Sarah: Tôi muốn làm rõ hơn một chút về nhận xét pháp chế định cũng là Pháp. Chẳng hạn, chúng ta thấy bông hoa và chạm vào bông hoa, đó là khoảnh khắc của cái thấy và sự xúc chạm. Từ khoảnh khắc đó mới hình thành nên ý niệm bông hoa, ý niệm đó là khái niệm. Trên thực tế, nếu không có cái thấy và sự xúc chạm là những thực tại chân đế, sẽ không có ý niệm bông hoa. Như vậy cái thấy, sự xúc chạm là chân đế pháp; còn bông hoa chỉ là chế định mà thôi.

  • You must be logged in to reply to this topic.